کنجد

دانه‌های کنجد در اندازه‌های مختلف و در رنگ‌های سفید، قهوه‌ای طلایی، سیاه، زرد و بژ وجود دارند. دانه‌های کنجد سیاه‌رنگ که بیشتر در چین و آسیای جنوبی کشت می‌شوند، قوی‌ترین طعم و رایحه را دارند و دانه‌های سفید یا بژرنگ، متداول‌تر هستند و در بیشتر مناطق دنیا در دسترس‌اند.

در ملل توسعه یافته، معمولا دانه‌های کنجد غلاف‌گیری می‌شوند و سپس به فروش می‌رسند که به این فرایند، پوسته‌زدایی (decortication) می‌گویند. دانه‌ها را پس از برداشت، تمیز و سبوس‌شان را جدا می‌کنند. یک واقعیت جالب در مورد دانه‌های کنجد این است که معمولا دانه‌های کنجدی که رنگ یکنواختی دارند (مثلا همه سفید هستند)، در نظر مصرف‌کننده کیفیت بهتری دارند و ممکن است با قیمت بالاتری فروخته شوند، اما در حقیقت دانه‌های کنجدی که ترکیبی از چند رنگ هستند، به‌طور طبیعی برداشت می‌شوند، سپس برای جداسازی رنگ‌های مختلف از یک دستگاه عبور می‌کنند و دانه‌های بدرنگ یا بی‌رنگ آنها جدا می‌شود.

دانه‌های جداشده‌ و آنهایی که هنوز نرسیده‌اند، برای تولید روغن کنجد نگهداری می‌شوند. آردی که بعد از استخراج روغن باقی می‌ماند (به آن کنجاله‌ی کنجد می‌گویند) تقریبا ۳۵ تا ۵۰ درصد آن پروتئین است و مقداری هم کربوهیدرات دارد و به همین دلیل یکی از بهترین و مغذی‌ترین خوراک‌های ماکیان و سایر حیوانات اهلی به‌حساب می‌آید.

کره‌ی کنجد یا ارده (tahini) نیز یک شیوه‌ی بسیار خوب دیگر برای مصرف کنجد است. اگر به آجیل و مغزها حساسیت دارید، ارده می‌تواند جایگزین مناسبی برای انواع کره‌ی آجیل باشد. ارده یا کره‌ی کنجد معمولا از دانه‌های برشته‌‌شده‌ی کامل این دانه تهیه می‌شود و به همین علت محصولی است که نسبت به دانه‌های خالص و کامل کنجد، فرآوری بیشتری روی آن انجام شده است که البته همچنان مفید و خوشمزه است. ارده در بعضی از غذاهای کشورهای مدیترانه و خاورمیانه مانند هوموس و باباگانوش وجود دارد. در خیلی از غذاها یا پیش‌غذاهای آسیایی مانند بادمجان کبابی، خوراک کاری و انواع سس نیز از کره‌ی کنجد استفاده می‌شود.

کنجد

یک قاشق غذاخوری از دانه‌های کامل کنجد دارای:

  • ۵۲ کالری؛
  • ۴ گرم چربی؛
  • ۱ گرم کربوهیدرات؛
  • ۲ گرم پروتئین؛
  • ۴ میلی‌گرم مس (۱۸ درصد از نیاز روزانه)؛
  • ۲ میلی‌گرم منگنز (۱۱ درصد از نیاز روزانه)؛
  • ۸۷ میلی‌گرم کلسیم (۹ درصد از نیاز روزانه)؛
  • ۳۱ میلی‌گرم منیزیم (۸ درصد از نیاز روزانه)؛
  • ۳ میلی‌گرم آهن (۷ درصد از نیاز روزانه)؛
  • ۵۷ میلی‌گرم فسفر (۶ درصد از نیاز روزانه)؛
  • ۷ میلی‌گرم روی (۵ درصد از نیاز روزانه)؛
  • و ۱ میلی‌گرم تیامین (۵ درصد از نیاز روزانه) است.

 

خواص کنجد

سرشار از فیتواسترول‌های کاهنده‌ی کلسترول

مطالعات جدیدی که روی فیتونوترینت‌‌های موجود در دانه‌های کنجد، مخصوصا اسیدهای چرب و آنتی‌اکسیدان‌ها صورت گرفته است، نشان می‌دهد که دانه‌ها و روغن کنجد، دارای عملکرد فیتواستروژنی هستند و تا حدود بسیار زیادی می‌توانند کلسترول را کاهش بدهند.

دانه‌های کنجد تقریبا در میان تمام مغزها، دانه‌ها، حبوبات و غلات، بیشترین فیتواسترول‌های کاهنده‌ی کلسترول را دارند. فیتواسترول‌ها، ترکیباتی هستند که از نظر ساختاری به کلسترول شباهت دارند. آنها در سیستم گوارش، جای کلسترول را می‌گیرند و به این ترتیب جذب کلسترول در روده‌ها را کاهش می‌دهند. برخی پژوهش‌ها نشان داده است که در بین ۲۷ نوع مغز و دانه‌‌ی مختلف، دانه‌های کنجد (همراه با آرد مغز گندم)، بیشترین فیتواسترول را دارند.

محافظت از سلامت قلب

تحقیقات نشان داده است که لیگنان‌ها به بهبود وضعیت چربی‌ها کمک می‌کنند و در تنظیم کلسترول و فشار خون مؤثرند. لیگنان‌ها سِرم خون و سطح کلسترول کبد را پایین می‌آورند و به‌طور طبیعی باعث کاهش کلسترول می‌شوند، به همین دلیل گاهی پژوهشگران مواد شیمیایی موجود در دانه‌های کنجد را «عامل هیپوکلسترولُمی» می‌دانند. مشخص شده است که مصرف پنجاه گرم پودر دانه‌های کنجد به‌مدت پنج هفته، تأثیرات مثبتی روی سطح کلی کلسترول، کلسترول LDL، نسبت LDL به HDL و وضعیت آنتی‌اکسیدانی دارد که باعث سلامت قلب می‌شود.

بهبود فشار خون

روغن کنجد را یک ضد فشار خون قوی می‌دانند چون می‌تواند به تنظیم فشار خون کمک کند. در سال ۲۰۰۶ پژوهشی به‌منظور بررسی تأثیر مصرف روغن کنجد انجام و مشخص شد که کنجد یک خوراکی طبیعی و بسیار مفید است که می‌تواند فشار خون را پایین بیاورد. محققان بعد از پیگیری نشانه‌های مختلف در ۳۲ بیمار مبتلا به فشار خون که در سنین ۳۵ تا ۶۰ سال قرار داشتند و روغن کنجد را به‌عنوان تنها روغن خوراکی مصرفی‌شان به‌مدت ۴۵ روز استفاده کرده بودند، دریافتند روغن کنجد در کاهش فشار خون، کاهش پراکسیددار شدن لیپید و افزایش وضعیت آنتی‌اکسیدانی در بیشتر این بیماران مؤثر بوده است.

تنظیم هورمون‌ها

پژوهش‌ها نشان می‌دهند کنجد می‌تواند روی تولید هورمون‌های جنسی تأثیر مثبتی بگذارد چون موجب سوخت‌وساز بهتر اسیدهای چرب خصوصا در خانم‌های یائسه می‌شود. مطالعه‌ای که نتایج آن در «The Journal of Nutrition» منتشر شده است، نشان می‌دهد هضم کنجد تأثیر مثبتی بر چربی‌های خون و وضعیت آنتی‌اکسیدانی در زنان بزرگسال دارد که درنهایت هورمون‌های جنسی را تحت تأثیر مثبت قرار می‌دهد. سسامین که یکی از لیگنان‌های کنجد است، توسط میکروفلورای روده‌ای به انترولاکتون تبدیل می‌شود که یک ترکیب فیتواستروژنی با عملکرد شِبه استروژنی بالاست. علاوه بر این، سسامین منجر به فعالیت متابولیسمی داخل روده‌ای می‌شود که مشابه همین عملکرد در لیگنان‌های تخم کتان هم یافت شده است.

در این تحقیقات ۲۶ خانم یائسه طی یک دوره‌ی پنج هفته‌ای، روزانه ۵۰ گرم پودر دانه‌ی کنجد مصرف کردند و تأثیر کنجد روی هورمون‌های جنسی، میزان اکسیداسیون و چربی آنها مورد بررسی قرار گرفت. پس از ۵ هفته، بهبودهایی در پیوندهای هورمون‌های جنسی سِرم در آنها مشاهده شد و همچنین سطح کلی‌ کلسترول‌شان کاهش و وضعیت آنتی‌اکسیدانی‌شان هم بهتر شده بود. دانه‌های کنجد به‌دلیل غنی بودن از مواد مغذی مهم، پروتئین و چربی‌ها، برای بارداری سالم نیز یک غذای فوق‌العاده محسوب می‌شوند.

مبارزه با سرطان

دانه‌های کنجد همچون تخم کتان، سرشار از لیگنان پستانداران هستند. لیگنان‌های پستانداران که به آنها انترولاکتون و انترودیول می‌گویند توسط میکروفلورا در روده‌ی بزرگ تولید می‌شوند. تحقیقات جدید نشان داده است که این لیگنان‌ها دارای خواص ضدسرطانی هستند و می‌توانند از سرطان روده بزرگ و سرطان سینه پیشگیری کنند. مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۵ توسط دپارتمان علوم غذایی در دانشگاه تورنتو (Toronto) صورت گرفت، تأثیر مصرف ۲۵ گرم دانه‌های سبوسدار کتان و کنجد را در زنان یائسه که در سلامت کامل بودند، طی یک دوره‌ی چهار هفته‌ای مورد بررسی قرار داد. نتایج تست ادرار نشان داد زنانی که این دانه‌ها را مصرف کرده بودند، میزان لیگنان‌های پستانداران‌ در بدن‌ آنها افزایش یافته بود. با توجه به این نتایج، معلوم می‌شود هر دوی این دانه‌ها توسط میکروفلورا در روده‌ی بزرگ، به‌طور مؤثر به انترولاکتون و انترودیول تبدیل شده‌اند و می‌توانند از اکسیداسیون و ابتلا به سرطان روده‌ی بزرگ پیشگیری کنند.

تحقیق دیگری که در سال ۲۰۱۲ صورت گرفت و نتایج آن در نشریه‌ی (The Journal of Nutrition) منتشر شد نیز نشان می‌دهد لیگنان‌های غذایی می‌توانند به‌عنوان درمان طبیعی سرطان عمل کنند و با تضعیف تومور، احتمال سرطان سینه را کاهش بدهند. ۶۸۳ زن مبتلا به سرطان سینه و ۶۱۱ زن سالم که سرطان سینه نداشتند، لیگنان‌های خاصی مصرف کردند و پس از بررسی وضعیت آنها، مشخص شد زنانی که لیگنان‌های بیشتری مصرف کرده بودند، ۴۰ تا ۵۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان سینه بودند.

چربی سوزی با کنجد

کمک به چربی سوزی

یکی از خواص کنجد، چربی سوزی آن است. چربی‌ها با ارسال پیام‌هایی به مغز، در ترشح هورمون‌هایی که به ما احساس سیری می‌دهند، نقش دارند. اساسا، چربی‌های سالم با کاهش گرلین یا همان هورمون گرسنگی، چربی سوزی را بیشتر می‌کنند. ترکیبات فیتوشیمیایی خاصی که در دانه‌های کنجد وجود دارند و بخشی از خانواده‌ی لیگنان‌ها هستند، برای افزایش سوخت‌وساز بدن و افزایش چربی سوزی سودمندند. مطالعه‌ای که روی حیوانات انجام شد نشان می‌دهد دانه‌های کنجد می‌توانند به‌عنوان یک خوراکی چربی سوز بسیار عالی عمل کنند چون لیگنان‌ها مکانیسم‌های مهم کبد را تقویت می‌کنند. این لیگنان‌ها می‌توانند با افزایش فعالیت آنزیم‌های گوناگون کبد که مسئول تجزیه‌ی اسیدهای چرب هستند، چربی سوزی را افزایش بدهند. به همین دلیل است که امروزه مکمل های غذایی متعددی برای چربی سوزی یا بدنسازی در بازار وجود دارند که حاوی عناصر فعال مشتق‌شده از دانه‌های کنجد هستند. البته همیشه بهترین کار این است که از منابع غذایی طبیعی بهره‌مند شویم و از مصرف قرص‌های فرآوری‌شده که می‌توانند خطرناک باشند، اجتناب کنیم.

افزودن چربی‌های مفید و سالم به رژیم غذایی، خصوصا چربی‌های گیاهی مثل تخم شربتی، تخم کتان و تخمه‌‌ی آفتابگردان، یک راه کلیدی برای غلبه بر اعتیاد به شیرینی، کاهش اشتهای مفرط و مبارزه با پُرخوری است.

افزایش جذب مواد مغذی

لیگنان‌های دانه‌های کنجد، ترکیبات مهمی هستند که فعالیت آنتی‌‌اکسیدانی دارند و از این رو به جذب ویتامین E و سایر مواد شیمیایی گیاهی کمک می‌کنند. به‌طورکلی، شما برای جذب ویتامین‌ها و مواد محلول در چربی مانند ویتامین A، ویتامین D و بسیاری از انواع آنتی‌اکسیدان‌ها، به اسیدهای چرب نیاز دارید. مصرف چربی‌های سالمی مانند دانه‌های کنجد، روغن کنجد یا کره‌ی کنجد به‌همراه وعده‌‌های غذایی، می‌تواند به شما کمک کند تا مواد مغذی را به‌خوبی جذب و از آنها استفاده کنید.

یک منبع خوب از ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند آهن، فیبر و منیزیم

دانه‌های کنجد منبع خوبی از املاح گوناگون، فیبر و حتی پروتئین هستند. دو قاشق غذاخوری دانه‌‌ی کامل کنجد حاوی مقدار قابل توجهی آهن، منیزیم، فسفر، پتاسیم، مس و منگنز است و همچنین حدود دو گرم فیبر و سه تا چهار گرم پروتئین دارد. دانه‌ی کنجد نسبت به سایر منابع پروتئین مانند مغزها و دانه‌ها، پروتئین بیشتری دارد.

آهن موجود در دانه‌های کنجد در پیشگیری از کمبود آهن، کم‌خونی و اُفت انرژی مؤثر است. همچنین دانه‌های کنجد می‌توانند مس مورد نیاز بدن برای حفظ سلامت سیستم عصبی، استخوان‌ها و سوخت‌وساز را تأمین کنند.

کنجد جزو مواد غذایی کلسیم‌دار نیز محسوب می‌شود. دانه‌های کنجد مانند تمام مغزها و دانه‌ها حاوی مقداری ترکیبات ضدتغذیه‌ای (antinutrients) هستند که می‌توانند مانع جذب درصد قابل توجهی از کلسیم در بدن شوند. کلسیم با اگزالیک اسید ترکیب می‌شود و درنتیجه خواص آن کاهش می‌یابد.

برداشتن پوسته‌ی بیرونی دانه‌های کنجد می‌تواند مقدار قابل توجهی از اگزالیک اسید آن را کم کند، اما متأسفانه با انجام این کار بیشترِ کلسیم، فیبر، پتاسیم و آهن آن نیز از دست می‌رود. در برخی از نقاط دنیا مانند ژاپن، خوردن دانه‌های کامل و برشته‌ی کنجد متداول است و بخشی از رژیم غذایی‌ مردم آن مناطق محسوب می‌شود زیرا مصرف دانه‌های کنجد به این صورت (پوست نکنده، کامل و برشته) می‌تواند به گوارش کلسیم و سایر مواد مغذی کمک کند.

این باور وجود دارد که برشته کردن دانه‌های کنجد در دمای بالا می‌تواند بیشترِ اگزالات آن را از بین ببرد، البته در این فرایند، به چربی‌های حساس موجود در این دانه‌ها، آسیب خواهد رسید. بنابراین این‌طور که به‌نظر می‌رسد مصرف دانه‌های کنجد به شیوه‌های گوناگون، مزایا و معایبی دارد، پس شما روشی را انتخاب کنید که بیشتر می‌پسندید!

 

خواص روغن کنجد

از روغن کنجد به عنوان چربی سالم استفاده کنید 

بیشتر ما می دانیم که چربی ها انواع مختلفی دارند. برخی خوب و برخی بد هستند و برای سلامت ضرر دارند. روغن کنجد سرشار است از چربی های دارای حلقه های اشباع نشده و چربی های غیر اشباع و همچنین میزان چربی های اشباع شده اش نیز پایین است. چربی های غیر اشباع و چربی های دارای حلقه های اشباع نشده برای سلامت قلب مفید هستند و کمک می کنند کلسترول تحت کنترل در بیاید. از سوی دیگر چربی های اشباع و چربی های ترانس التهاب و کلسترول کلی را تقویت می کنند که برای قلب بد است. یک چهارم فنجان روغن کنجد حاوی حدود 6.75 گرم چربی غیر اشباع، 7.84 گرم چربی دارای حلقه های اشباع نشده و 2.50 گرم چربی اشباع شده است. 

ماساژ

از روغن کنجد برای ماساژ پا قبل از خواب استفاده کنید 

بعضی از ما قبل از خواب روتین خاصی داریم. دندان هایمان را مسواک می زنیم، صورتمان را می شوییم، به پوست صورتمان کرم می زنیم، اما یک چیز آرامش بخش مانند ماساژ پا چه؟ ماساژ دادن خود یکی از قسمت های اساسی برنامه درمانی آیورودا است و همچنین روغن کند برای پوست نیز مفید است. مالیدن یک قاشق چای خوری روغن کنجد یا بیشتر به کف پا قبل از خواب کمک می کند می کند شب خواب راحت تری داشته باشید. به خاطر داشته باشید بعد از مالیدن روغن کنجد به کف پا جوراب بپوشید.

روغن کنجد مفید برای بهداشت دهان و دندان
اجداد ما برای داشتن دندان هایی سالم و رفع بوی بد دهان مسواک نداشتند، بنابراین مدت ها پیش آنها از شستشوی دهان با روغن استفاده می کردند (در این روش یک قاشق غذا خوری روغن را به مدت 5 تا 10 دقیقه در دهان خود می چرخانید و سپس بیرون میریزید). تحقیقات پزشکی نشان داده است این کار می تواند مقدار باکتری های دهان را کاهش دهد و به سالم نگه داشتن دهان و لثه ها کمک کند.
روغن کنجد پوست و استخوانتان را تقویت می کند 
مواد مغذی روغن کنجد مانند دانه کنجد نیست چون روغن از بخش جدا شده دانه اصلی درست می شود. اما یکی از مواد معدنی که در روغن باقی می ماند زینک است. بیشتر زمانی به یاد زینک می افتیم که دچار سرما خوردگی یا آنفولانزا شده باشیم چون می تواند مدت زمان یا شدت علائم بیماری را کاهش دهد. اما زینک در بدن برای ساخت کلاژن نیز استفاده می شود و به پوستمان انعطاف بیشتری می بخشد. زینک حتی می تواند به تراکم استخوانتان نیز کمک کند.
روغن کنجد روان کننده روده است
همه ما ممکن است گاهی دچار یبوست شویم. نوشیدن مقدار زیادی آب و اضافه کردن فیبر به برنامه غذایی به روان کردن روده ها کمک می کند اما گاهی در مصرف فیبر غفلت می کنیم و یا دارویی می خوریم که باعث یبوستمان می شود. یکی دیگر از مزایای روغن کنجد این است که کمک می کند همه چیز دوباره به حرکت دربیاید. استفاده یک یا دو قاشق غذا خوری روغن کنجد کمک می کند روده ها چرب شوند و شدت یبوست کاهش بیابد.

روغن کنجد برای مو

روغن کنجد کمک می کند موها درخشان و پر بمانند
بیشتر ما بطری های نیمه پری از محصولات مراقبت از مو داریم که به خاطر تاثیر نداشتن رهایشان کرده ایم. روغن کنجد حاوی ویتامین B، ویتامین E، منیزیم، کلسیم و فسفر است – مواد مغذی ضروری که موها و پوست کف سر را تغذیه می کنند. این بار به جای قفسه شامپوهای داخل حمام به سراغ روغن کنجدی که در آشپزخانه دارید بروید. مقداری روغن زیتون را به ریشه موها و کف سر ماساژ دهید و بگذارید 30 دقیقه بماند. صبح روز بعد با آب گرم و شامپو شستشو بدهید.
با رادیکال های آزاد مقابله می کند
رادیکال های آزاد باعث آسیب رسیدن به DNA، سلول ها و پروتئین بدن ما می شوند. این نوع آسیب می تواند منجر به بروز بیماری هایی نظیر آلزایمر، پارکینسون و سرطان شود. مواد خاصی مانند الکل، دود تنباکو، آفت کش ها، آلودگی هوا و غذاهایی که می خوریم باعث تولید رادیکال های آزاد می شوند. مهم است که برنامه غذایی سرشار از آنتی اکسیدان استفاده کنیم تا با آسیب رادیکال های آزاد مبارزه کنیم و استرس اکسیداتیو را کاهش دهیم. حتی تحقیقات جدید نشان داده آنتی اکسیدان ها به مقابله با آرتروز، پیشرفت سرطان، آسیب های عصبی و التهاب کمک می کنند.
روغن کنجد حرارت را تحمل می کند
روغن نارگیل و یا روغن اکسترا ویرجین زیتون هم برای پخت و پز مناسب است اما می توانید روغن کنجد را هم که می تواند حرارت بالا را تحمل کند نیز به این جمع اضافه کنید. روغن سوخته به جز بد بو کردن آشپزخانه و خراب کردن غذا برای سلامتمان هم مناسب نیست. نقطه دود کردن روغن حرارتی است که در آن روغن شروع به شکستن می کند و شروع به آزاد کردن رادیکال های آزاد و بو می کنند. یکی از چیزهای خوبی که در مورد روغن کنجد وجود دارد این است که نقطه دودش حدود 400 درجه فارنهایت است. بنابراین بدون اینکه غذا را دچار مشکل خاصی کند می تواند در پخت و پز مورد استفاده قرار بگیرد.
برای غدد چشایی وسوسه انگیز است
روغن کنجد جدای فواید و ویژگی مقاوم بودن در برابر سوختن به عنوان طعم دهنده ای عالی نیز در آشپزی مورد استفاده قرار می گیرد. روغن کنجد طعمی آجیلی دارد و در غذاهای چینی و کره ای و همچنین هندی زیاد استفاده می شود. روغن کنجد را می توانید به دو شکل روغن کنجد بو داده و روغن کنجد معمولی پیدا کنید. روغن کنجد بو داده را از دانه های بو داده کنجد درست می کنند و تیره رنگ تر است و برای افزودن طعم آجیلی و دودی غذاها به کار می رود. روغن کنجد معمولی را هم با استفاده از دانه های کنجد غیر بو داده تولید می کنند. در درجه اول برای پخت و پز استفاده می شود. هر دوی این روغن ها را باید در یخچال نگهداری کرد تا از فاسد شدنشان جلوگیری شود، مخصوصا اگر مرتب استفاده شان نمی کنید. تنها با مقدار کمی روغن کنجد می توانید تاثیر گسترده ای روی غذا بگذارید زیرا قدرت طعم دهندگی و بوی قوی دارد.
چاشنی سالم و خوش طعم است
اگر از روغن کنجد برای پخت و پز استفاده نمی کنید، شرط می بندم الان کنجکاو شده اید که این روغن را به کار بگیرید. استفاده از روغن کنجد به عنوان یک چاشنی بسیار رواج دارد و در صورت تهیه آن لازم نیست نگران این باشید که حالا چطور استفاده اش کنید می توانید آن را در بیشتر غذاهای همیشگی مورد استفاده قرار دهید. کافیست چند دستور پخت که در آنها از روغن کنجد استفاده شده را مورد بررسی قرار دهید تا مقدراش نیز دستتان بیاید.
عوارض کنجد

مانند دانه کنجد که روغن کنجد از آن مشتق شده، ممکن است تولید واکنش‌های آلرژیک، از جمله آنافیلاکسی کند. حدود ۱٪ از جمعیت به محصولات غذایی کنجد به دست آمده حساسیت دارند. از آنجا که از اثرات ملین دارد، روغن کنجد نباید توسط افرادی که اسهال دارند استفاده شود.

منابع: ویکی پدیا چه طورعصر ایران 

برچسب‌ها:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
مقایسه
چت
درخدمت هستیم.
سلام، چطور میتونم کمکتون کنم؟