سرکه

 

تاریخچه سر‌که

انسان از هزاران سال قبل، سر‌که را تهیه و مصرف می‌کرد به طوری که در ظروف خاکستردان مرده های مصر مقادیر بسیار کمی سرکه کشف شده که مربوط به سه هزار سال قبل از میلاد مسیح می‌باشد. طبق مستندات به دست آمده در چین، سرکه از دو هزار سال قبل از میلاد در آنجا تهیه می‌شده است. در تورات از سرکه به عنوان یک ماده خوشمزه (مطبوع) یاد شده است. حضرت رسول اکرم(ص) مصرف سرکه را به عنوان چاشنی مقوی توصیه فرموده اند و در سنت های اسلامی سرکه یکی از چهار ماده (چاشنی) طعم دهنده خوراکی است. در سال ۱۸۶۴ لوئی پاستور نشان داد که سرکه حاصل یک تخمیر طبیعی می‌باشد.

 

روش تهیه سر‌که 

اصولا سر‌که از اکسیداسیون اتانول (الكل اتیلیک) به وسیله باکتریها تولید می‌شود. اتانول از مواد زیادی همچون تخمیر آب میوه ها، شراب، آبجو، شراب سیب و یا به روش مصنوعی از گازهای طبیعی و مشتقات بنزنی به دست می‌آید.

سر‌که در سطح تجاری به وسیله تخمیر سریع و یا کند تولید می‌شود. تخمیر کند بیشتر مربوط به روش های سنتی است که هفته ها یا ماهها طول می‌کشد. در این روش مجموعه‌ای از سلولز محلول، باکتری ها و اسیداستیک به صورت لجنی که «مادر سرکه» خوانده می‌شود، در مدت طولانی تولید می‌گردد، در حالی که در تخمیر سریع مادر سر‌که به طور دستی قبل از هوا و اکسیژن دادن به مخلوط اضافه می‌شود تا سرعت تخمیر زیاد شود. در این روش از یک پمپ برای اکسیژن دهی استفاده شده و عمل از ۲۰ ساعت تا سه روز کامل می‌گردد.

grape-vinegar

طرز تهیه سرکه انگور

یکی از سرکه های مورد علاقه عموم که تولید آن بسیار رایج است، سرکه به دست آمده از انگور است که توصیه می‌شود از انگوری که شیرینی زیادی داشته باشد، استفاده نمایید تا سرکه بهتری تولید شود. لازم به ذکر است اگر انگور اصلاً شیرین نباشد، سرکه تولید نخواهد شد.

برای تهیه سرکه انگور طی دو مرحله ذیل عمل نمائید:

مرحله اول سرکه انگور:

  • ابتدا انگورها را بشویید و سپس آن را در ظرف یا بشکه ای قرار دهید.
  • لازم به ذکر است اگر انگور را چنگ بزنید و لِه کنید و در بشگه بریزید، زمان انجام فرآیند تولید سرکه در مرحله اول کاهش می‌یابد.
  • سپس بسته به میزان شیرینی انگور می‌بایست مقداری آب داخل بشکه بریزید.
  • تقریباً به ازای هر یک کیلو انگور شیرین 150 الی 200 گرم آب به آن اضافه کنید. اگر شیرینی آن کم باشد، میزان آب کمتری نیاز است.
  • بشکه حاوی انگور و آب باید مقداری سرخالی باشد تا کف ایجاد شده بر اثر فعل و انفعالات مربوطه سرریز نشود.
  • پس از ریختن آب به مقدار مشخص، درب بشکه را باید به صورتی که مانع از تردد هوا نگردد، بر روی ظرف قرار دهید، یعنی چون در مراحل تهیه سرکه، واکنش تخمیر نیاز به وجود هوا دارد، نباید درب ظرف سفت و کیپ گردد، بلکه باید جریان هوا کمی برقرار باشد تا در روند تهیه سرکه مشکل ایجاد نشود.

پشه سرکه:

بعد از 4-5 روز از مرحله اول که انگور در حال تغییر شکل است یعنی لک دار شده و در حال گندیدن است، سر و کله حشراتی پیدا می‌شود که به آنها پشه سرکه یا پشه میوه می‌گویند. این پشه ها در فرآیند تخمیر ماده اولیه و تولید سرکه موثر می‌باشند.

پشه سرکه حشره ایست که به بوی تخمیر و سرکه جذب می‌شود و مخمرهای عامل گندیدگی میوه ها را با خود بر روی میوه های گندیده و یا رسیده حمل کرده و در آنجا کشت می‏‌دهند و در داخل آنها تخم ریزی می ‌کنند.

هرگاه دمای محیط از 25 درجه سانتیگراد پایین بیاید قدرت زاد و ولد این حشرات کم شده و در نهایت در زیر 16 درجه سانتیگراد باعث از بین رفتن پشه ها می‏‌شود و اگر دمای محیط بالاتر از 30 درجه سانتیگراد نیز باشد باعث عقیم شدن حشره نر و در نهایت باز منجر به از بین رفتن آنها می‏‌گردد، پس نتیجه می‏‌گیریم بهترین دما جهت زندگی این پشه ها 25 درجه سانتیگراد است.

تکان دادن و هم زدن انگورها:

بعد از یک هفته که از مرحله اول گذشت، انگورهای در حال تخمیر، حالت جوش پیدا می‌کنند و کم کم سطح آن بالا می‌آید. در این زمان برای این که انگورهای روی سطح ظرف نیز کاملاً پوسیده شوند، لازم است با یک هم زدن و جابجایی، انگورهای روی سطح بشکه را به هم بزنید تا انگورهای سطح ظرف جای خود را با انگورهای داخل ظرف عوض کنند.

این کار را 2 الی 3 بار در طی مرحله اول انجام دهید. اگر هوا معتدل باشد، بعد از حدود یک ماه انگورها کاملاً له و شل می‌گردد و کم کم داخل ظرف ته نشین می‌شود بطوری که روی سطح ظرف، مایع حاصله قرار می‌گیرد. در این زمان روی سطح آن حالت کف و کپک بوجود می‌‍آید. البته بسته به گرمای هوا این مدت زمان، ممکن است کم یا زیاد گردد.

تذکر:

  • در این حالت، آب انگور، اگر پرمایه باشد اصلاً کپک نمی‌زند، اگر رنگ کف و کپک ایجاد شده روی سطح مایع، سفید باشد نشان از کم مایه بودن آن است ولی اگر رنگ آن حالت کرم متمایل به قهوه ای باشد، میزان مایه آن جهت تولید سرکه مناسب و اندازه است.
  • اگر آب انگور، پرمایه باشد در این حالت طعم تلخی می‌هد و برای اینکه ترش شود و سرکه ایجاد گردد باید مقداری آب به آن اضافه کرد و آنرا هم زد تا آب با همه محتویات ظرف مخلوط شود.
  • اگر آب انگور، کم مایه باشد باید مجدداً مقداری انگور شیرین داخل آن ریخت و بگذاریم بماند تا بعد از مدتی مایه آن اندازه شود یا اینکه باید آنقدر آب آن تبخیر شود تا جهت تولید سرکه، مایه آن به اندازه و میزان مناسب برسد.
  • پس از ایجاد حالت کف و کپک بر روی سطح ظرف و اندازه شدن میزان مایه آب داخل انگور، در پایان مرحله اول یعنی بعد از حدود 50 الی 70 روز از شروع فرآیند تولید، باید تفاله انگور را از آب آن جدا نمایید و بگذارید در مرحله دوم کاملاً ترش شده و تبدیل به سرکه شود.
  • تفاله های انگور را پس از جداسازی از آب آن باید تحت فشار قرار داد تا آب باقی مانده در آن کاملاً گرفته شود، مثلاً می توانید آنها را داخل پارچه توری بگذارید و فشار دهید تا آب از تفاله جدا بشود. تفاله نهایی انگور را دور بریزید و این مایع گرفته شده از تفاله را به آب قبلی اضافه نمایید.

 

نکته: برخی از افراد در تهیه سرکه، از نمک، خمیر نان و دیگر مخمرها استفاده می کنند که استفاده از این مواد در تهیه سرکه مورد تایید نمی باشد.

 

مرحله دوم سرکه انگور:

 

ظرف مورد استفاده سرکه انگور باید شیشه ای باشد.

خروجی مرحله اول، آب انگور نامیده می‌شود که در مرحله دوم تبدیل به سرکه خواهد شد. در این مرحله باید منتظر ماند تا آب جدا شده از انگور تبدیل به سرکه شود که در این خصوص روی موارد ذیل باید دقت کرد:

  •  ظرف مورد استفاده باید شیشه ای باشد.
  • چون در مراحل تهیه سرکه، انجام واکنش شیمیایی مربوطه نیاز به وجود هوا دارد، نباید درب ظرف سفت و کیپ گردد، بلکه باید جریان هوا کمی برقرار باشد تا در روند تهیه سرکه مشکل ایجاد نشود.
  • در یک هوای معتدل، 10 الی 20 روز طول می‌کشد تا مایع حاصله از مرحله اول، در این مرحله کاملاً ترش و تبدیل به سرکه شود.
  • به علت تغییرات حاصله در مواد اولیه در فرایند تولید سرکه بعد از مدتی ته ظرف سرکه، چیزی شبیه گِل، ته نشین می‌گردد که می‌بایست آن جرم را از مایع اصلی جدا کرد. برای اینکار سرکه را داخل ظرفی دیگر بریزید تا گِل، ته ظرف قبلی باقی بماند و بتوان آنرا دور ریخت. اینکار را یک تا دوبار بعد از حدود یک هفته از مرحله دوم که مایع به رنگ زلال درآمد انجام می‌دهیم.
  • پس از پایان مرحله دوم، سرکه ترش ترش شده را در ظرف ترجیحاً شیشه‌ای بریزید و آن را پر کنید و درب آنرا محکم ببندید و در سایه نگهداری کنید.

 

انواع  سر‌که

سر‌که مالتا

سر‌که مالت از جو تهیه می‌گردد. در این روش نشاسته به مالتوز، سپس به آبجوی قوی و در نهایت به سرکه تبدیل می‌شود. رنگ این نوع سر‌که قهوه ای روشن است.

سر‌که شراب

این سر‌که از شراب سفید یا قرمز تهیه می‌شود و پرمصرف ترین نوع در خاورمیانه و اروپای مرکزی است. این نوع سر‌که کیفیت خوبی دارد. بهترین سرکه شراب به مدت دو سال در ظروف چوبی عمل می‌آید.

سر‌که شراب سفید

سر‌که شراب سیب که به نام سر‌که سایدر، خوانده می‌شود، رنگ زرد مایل به قهوه ای دارد. این سر‌که بیشتر به صورت صاف و پاستوریزه نشده به همراه مادر سر‌که و به عنوان یک سرکه طبیعی عرضه می‌شود. این نوع سر‌که که مصرف آن بسیار معمول است، ادعا می‌شود که سالم ترین و قشنگ ترین سر‌که است و می‌تواند با آب یا آب میوه رقیق و همچنین با شکر و یا عسل شیرین شود. میوه ها اصولا سر‌که هایی که از میوه جات مختلف از جمله سیب، به، گوجه فرنگی، تمشک و انگور فرنگی سیاه به دست می‌آیند، بدون افزودنی و دارای مزه های اصلی و اولیه هستند.

سر‌که تخمیری

سر‌که­­‌ی تخمیری از تخمیر مواد مختلف قندی یا نشاسته­ای، طی یک پروسه طولانی دو مرحله­‌ای تولید می­‌شود؛ که این دو مرحله کاملاً مجزا از یکدیگر بوده و کنترل شرایط لازم به‌­منظور تکمیل هر یک از این مراحل، از اهمیت بالایی در کیفیت نهایی محصول برخوردار می‌باشد. در تخمیر اول قند توسط مخمر تحت شرایط بی­هوازی به الکل تبدیل می­گردد و در مرحله دوم الکل تولید شده در مرحله اول توسط باکتری­های سر‌که (استوباکترها) در شرایط هوازی به اسید استیک تبدیل می‌­گردد. به­طور­کلی سرکه تخمیری حاوی محلول رقیق اسید استیک، آب همراه با مواد معطر، اسیدهای آلی موجود در میوه، استرها، نمک­های معدنی، ترکیبات مغذی و ترکیبات فعال و آنتی اکسیدانی حاصل از ماده اولیه مورد استفاده در تهیه این محصولات می‌­باشد. اگرچه اسید استیک جز موثر و فعال سرکه است، ولی ترکیبات مذکور نیز در مطبوع کردن کیفیت سر‌که نقش موثری دارند. سرکه­‌های تخمیری دارای نقش عملکردی مختلفی نظیر فعالیت آنتی­میکروبیال، کاهنده فشار خون، جلوگیری کننده از بیماری­های قلبی و عروقی و… می‌باشند و می­توان از عصاره اکثر میوه‌­ها نظیر سیب، انگور، خرما، انار و… جهت تهیه این محصولات استفاده نمود.

سر‌که تخمیری خرما

سرکه‌­ای کاملاً طبیعی، دارای رنگ قهوه­‌ای، طعمی مطبوع حاصل از عصاره خرما و غنی از آهن، منیزیم و پتاسیم می­‌باشد. سر‌که تخمیری خرما، حاوی ترکیبات طبیعی حاصل از تخمیر می­‌باشد که استفاده از آن به عنوان جایگزین سس­های پرچرب سبب کاهش دریافت چربی در رژیم غذایی شده و در طولانی مدت می­‌تواند منجر به کنترل وزن بدن گردد. از جمله سایر فواید سلامتی بخش سر‌که تخمیری خرما می­توان به افزایش سوخت و ساز بدن، تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش سطح کلسترول خون اشاره نمود.

 سر‌که تخمیری انار

سرکه‌­ای کاملاً طبیعی، شفاف، دارای رنگ قرمز تا قهوه­ای و طعمی مطبوع حاصل از عصاره انار است. این سرکه غنی از انواع آنتی­اکسیدان­ها و فلاونوئیدها می‌­باشد. پلی فنل های موجود در سرکه انار که خاصیت آنتی اکسیدانی دارند. سبب خنثی شدن رادیکال­های آزاد در بدن شده و در نتیجه عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می‌­بخشند. همچنین فلاونوئیدها نیز به دلیل خاصیت آنتی­اکسیدانی دارای نقش ضدسرطانی و ضد­بیماری­های قلبی و عروقی می‌­باشند. استفاده از این سرکه با اسیدی کردن محیط معده باعث بهبود هضم و جذب بسیاری از موادمغذی می­‌گردد. از دیگر فواید سلامتی بخش سرکه انار می­توان به کاهش کلسترول و فشارخون اشاره نمود.

grape

سر‌که تخمیری سیب

سرکه­‌ای کاملاً طبیعی؛ شفاف، دارای رنگ کهربایی روشن تا تیره، طعمی مطبوع حاصل از عصاره سیب و سرشار از مواد معدنی نظیر کلسیم و پتاسیم می­باشد. این محصول حاوی ترکیبات آنتی اکسیدانی بوده و سبب خنثی شدن رادیکال های آزاد در بدن می‌شود و در نتیجه عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می­‌بخشد. استفاده از این سر‌که در طولانی مدت منجر افزایش سوخت و ساز بدن می­‌گردد. از دیگر فواید سر‌که تخمیری سیب می­‌توان به کاهش قند خون، کاهش کلسترول و کاهش احتمال ابتلا به بیماری­های قلبی و عروقی اشاره نمود.

سر‌که تخمیری انگور

شامل دو نوع سر‌که انگور و سرکه انگور قرمز می‌­باشد، که هر یک از تخمیر عصاره مخصوص به خود طی شرایط کنترل شده تهیه می‌گردند. سر‌که انگور قرمز بواسطه ترکیبات آنتی اکسیدانی خود نظیر فلاونوئیدها، پلی فنل ها، پروآنتوسیانین ها، تانین و… باعث کمک در محافظت بدن در برابر سندرم های متابولیکی شده و ریسک ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی را کاهش می‌­دهد. همچنین استفاده از این سرکه­‌ها باعث اسیدی شدن محیط معده و بهبود هضم و جذب مواد معدنی بخصوص کلسیم می­‌گردد. از دیگر فواید سرکه انگور می­‌توان به کاهش قند خون، کلسترول خون و فشار خون اشاره نمود.

سرکه بالزامیک

نوعی سر‌که کهنه و معطر سنتی ایتالیایی است که از آب غلیظ انگور سبز به دست می‌آید. این نوع سرکه رنگ قهوه ای تیره و مزهای قوی دارد. گاهی این سر‌که را برای چند سال در بشکه های چوبی که از چوب درختان بلوط، شاه بلوط، گیلاس، مربوط به ایتالیاست. توت، سرو، آکاسیا و درخت زبان گنجشک ساخته شده اند به عمل می‌آورند.

بهترین نوع سرکه بالزامیک نوع ارزان تر سرکه بالسامیک که در دیگر نقاط جهان تولید می‌شود، از قرن بیستم به بعد در بازارهای بالزامیک جهان عرضه شد. اصولا عمر سر‌که های بالزامیک واقعی بین ۱۲ تا ۲۵ سال می‌باشد. سرکه های حتی با قدمت صد ساله وجود دارند که خیلی گرانقیمت هستند. سر‌که های بالزامیک تجارتی که در سوپرمارکت ها به فروش می‌رسند، اصولا از شراب قرمز یا عصاره انگور با سرکه قوی تهیه می‌شوند و اکثرا با کارامل و یا شکر مخلوط شده اند.

سر‌که برنج

سر‌که برنج در آشپزی شرق و جنوب شرقی آسیا بسیار معمول است. این سر‌که به رنگ های سفید، زرد کمرنگ، قرمز و یا سیاه وجود دارد. نوع سرکه قرمز به طور سنتی رنگ می‌شود و نوع سیاه که در چین معمول است از برنج گلوتنی تهیه می‌گردد. سرکه سیاه برنج به طور گسترده در شرق آسیا مصرف دارد.

سر‌که سفید برنج اسیدیته ضعیفی دارد و تقریبا بی‌مزه است. بعضی از سرکه های برنج تقریبا شیرینند و گاهی با افزودن ادویه‌جات مختلف به آن طعم های مختلف می‌دهند.

سر‌که نارگیل

سر‌که نارگیل از تخمیر آب نارگیل به دست می آید و به طور وسیع در جنوب شرق آسيا و بخصوص فیلیپین که مهمترین تولید کننده آن است، استفاده می‌شود. این نوع سرکه که در آشپزی هندیها معمول است رنگ سفید ابری با مزه تند، اسیدی و کمی مخمری نیشکری دارد.

سرکه نیشکر

از عصاره گیاه نیشکر به دست می‌آید. این نوع سرکه در فیلیپین (به خصوص شمال فیلیپین)، فرانسه و آمریکا بیشتر معمول است و رنگ آن زرد پررنگ یا قهوه ای طلایی، با مزه مطبوع است. این سرکه شباهتی به سرکه برنج دارد ولی چون باقی مانده قندی در آن وجود ندارد، ترش می‌باشد. این نوع سرکه اکثرا با نام و برچسب Sukang maasim به معنی «سرکه ترش ۴» به فروش می رسد.

سرکه کشمش

این سرکه که از کشمش بدست می‌آید، در ترکیه تولید می‌شود و به نام «خل عنب» که در عربی به معنی سرکه انگور است، مشهور می‌باشد. سرکه کشمش اكثرا در آشپزی خاورمیانه مصرف دارد و دارای رنگ قهوه ای کدر با مزه ملایم است.

سرکه عسل

سرکه حاصل از عسل به دلیل گرانی آن کمیاب است. سرکه عسل تجارتی محصولی از ایتالیا و فرانسه می‌باشد.

سرکه سیاه

شرق آسیا سرکه سیاه چینی که نوعی سرکه کهنه حاصل از برنج، گندم، ارزن و ذرت خوشه ای یا مخلوطی از آنهاست، سیاه رنگ است و مزه مالت دارد. به این نوع سرکه می‌توان قند، ادویه جات و رنگ کارامل اضافه کرد. معمولی ترین نوع این سرکه زین جیانگ (نام شهری در کشور چین) می‌باشد و در هنگ کنگ نیز تولید می‌شود.

سرکه مشابهی با رنگ روشن تر که از برنج ژاپن تهیه می‌گردد، به نام کوروزو مشهور است. این نوع سرکه که از سال ۲۰۰۴ میلادی به بازار ارائه شده با ادعای نوشابه خوب سلامتی و داشتن مقدار زیاد اسیدهای آمینه، از سوی سازندگان آن معرفی شده است.

سرکه های معطر

عمومی ترین سرکه های معطر با مزه های متنوع، از تمشک، قره قاط و انواع انجیر به دست می‌آید. همچنین برای طعم و بوی این نوع سرکه ها از پرتقال قرمز و هلو نیز استفاده می‌شود.

برای معطر کردن سرکه ها، به خصوص در خاورمیانه، از گیاهانی مانند آویشن و مرزنجوش استفاده می‌شود. برای تهیه این گونه سرکه ها می توان گیاهان خشک یا تازه معطر به سرکه افزود و آن را برای مدتی کنار گذاشت تا رایحه گیاه در سرکه بپیچد.

سرکه کیوی

سرکه کیوی

یکی از محصولات فرعی میوه کیوی در سطح تجارتی، سرکه آن است. اصولا مازاد کیوی یا محصولاتی را که بیم از بین رفتن یا زیاد رسیدن آن باشد، به سرکه تبدیل می‌کنند. یکی از بزرگترین تولید کنندگان سرکه کیوی کشور نیوزلند می‌باشد. چین از سال ۱۹۹۰ برای مصرف داخلی اقدام به تولید سرکه کیوی نموده است.

سرکه تقطیر شده

سرکه ای است که تقطیر شده و در نتیجه بی رنگ است. غلظت اسید استیک این نوع سرکه ۵ تا ۸ درصد می‌باشد. این سرکه که به سرکه سفید نیز معروف است، در آزمایشگاهها، موارد طبی، تهیه ترشیجات و آشپزی مصرف دارد.

اصطلاح سرکه تقطیر شده گاهی برای سرکه هایی که اسید استیک آن بین ۵ تا ۲۰ درصد می‌باشد به کار می‌رود. این نوع سرکه ها را از نیشکر و یا تولیدات شیمیایی اسید استیک تهیه می‌کنند. بیشترین مصرف سرکه در دنیا، به صورت خوراکی، همراه با غذاهاست. از عمده ترین مصارف آن تهیه انواع ترشی جات، سالادها، سسها و به همراه صدها نوع غذا در نقاط مختلف جهان می‌باشد.

 

مصارف دارویی سرکه

مصارف زیادی از سرکه از هزاران سال قبل اقوام و فرهنگ های مختلف سرکه را برای مصارف گوناگونی استفاده می‌کردند. بعضی از این ادعاها در سال های اخیر به صورت کلینیکی مورد تحقیق قرار گرفته اند و اثرات مفید و یا عوارض جانبی آنها مطالعه شده است.

امکان کاهش کلسترول و تری گلیسرید خون با سرکه

در سال ۲۰۰۶ میلادی اثر کاهش کلسترول و تری گلیسرید سرکه به طور قابل توجهی در موش‌های آزمایشگاهی مشاهده شده است. مشابه این آزمایش روی انسان نیز انجام و کاهش مرگ و میر در بعضی امراض قلبی با مصرف سرکه در افراد داوطلب مشاهده شده است. احتمال اثر سرکه در موارد مذکور در انسان وجود دارد.

کنترل قند خون با سر‌که

کنترل قند خون در افراد دیابتی قبل از تولید داروهای کاهش قند خون، افراد دیابتی برای کاهش قند خون از سرکه استفاده می‌کردند. مصرف حدود ۲۰ میلی لیتر یا دو قاشق غذاخوری سرکه به همراه غذا یا در طول رژیم روزانه می‌تواند قند خون افراد دیابتی را پایین بیاورد.

کنترل رژیم غذایی با سر‌که

مجموعه‌ای از آزمایش ها نشان داده است که مصرف سرکه به همراه غذا باعث احساس سیری و در نتیجه کاهش مصرف غذا می‌گردد.

ضدعفونی با سر‌که

سرکه به عنوان یک ضدعفونی کننده از زمان بقراط که در سالهای ۳۷۷ تا ۴۶۰ قبل از میلاد امیزیست به کار می‌رفت. این دانشمند سرکه را برای برطرف کردن سرفه های پایدار توصیه می‌کرد. باور عمومی بر این باور است که سرکه خاصیت ضدعفونی کنندگی دارد.

در حالی که سرکه می‌تواند به عنوان ضد میکروب برای پاک کردن سطوح پخت آشپزخانه و محل های شستشو به کار رود، مطالعات نشان داده است که مصرف خوراکی و موضعی آن دارای خاصیت از بین برنده عفونت ها، قارچها و شپش نیست. استفاده های دیگر دارویی سر‌که مالیدن سر‌‌که بر روی محل نيش ستاره دریایی سم آن را غیرفعال می‌کند. البته قرار دادن محل نيش در آب گرم نیز همین تأثیر را دارد. برای این کار می‌توان محل گزش را حدود ۴ دقیقه در آب ۴۵ درجه قرار داد. این کار باعث کاهش درد می‌گردد و علت آن غیر فعال شدن سموم در حرارت است. همچنین از سر‌که گاهی به عنوان اسپری (دئودرانت) ضدعفونی کننده استفاده می‌شود.

تمیز کننده ای به نام سرکه

پاک کنندگی سرکه سفید اکثرا به عنوان پاک کننده لوازم خانگی مصرف دارد. این امر به علت خاصیت اسیدی آن می‌باشد که می‌تواند مواد معدنی (جرم) لوازم شیشه ای، كتری، قوری، دستگاه قهوه جوش و سطوح صاف و صیقلی را حل کند. اصولا سرکه را باید با آب رقیق کرد تا دیواره این وسایل آسیب نبیند.

سر‌که یکی از بهترین حلالها برای پاک کردن رزین های اپوکسی۱۲، حتی انواع سخت شده است. روزنامه مچاله شده آغشته به سر‌که برای پاک کردن سطوح شیشه و آینه، به خصوص وقتی چرب هستند، هنوز از روشهای سنتی در انگلستان می باشد. برای پاک و براق کردن اشیای برونزی (برنجی) می توان از سر‌که استفاده نمود.

جدیدا سر‌که به عنوان محلول سبز برای تمیز کردن بیشتر لوازم خانگی در بازار ارائه می شود. به عنوان نمونه برای تمیز کردن محل ادرار حیوانات دست آموز و یا به عنوان علف کش مورد استفاده است.

خاصیت علف کشی سر‌که

خاصیت علف کشی سر‌که میتواند به عنوان علف کش مورد استفاده قرار گیرد. ریشه نمی‌تواند اسید استیک را جذب کند و فقط قسمت هوایی علف ها را از بین می‌برد؛ به همین دلیل گیاهان چندساله می‌توانند به رشد خود ادامه دهند.

سر‌که های طبیعی که بیشتر مورد توجه بوده و در دسته اورگانیک ۱۳ طبقه بندی می‌شوند و به این نام مشهورند، در کشتزارها، باغ های میوه و گل مورد استفاده قرار می‌گیرند.

سر‌که های تجاری که برای مصارف خانگی است، اصولا دارای ۵ درصد اسید استیک هستند و سر‌که های با غلظت بیشتر از ۱۰ درصد اسید استیک به دقت زیادی احتیاج دارند؛ چون برای پوست مضرند. محلول های قوی تر که بیش از ۵ درصد اسید استیک دارند، اصولا با مارک استفاده های خاص، از جمله علف کش، در فروشگاههای عمومی در دسترس هستند.

 

گلو درد

عوارض جانبی سر‌که

  • صدمات ناحیه گلو و حنجره از مصرف سر‌که سیب گزارش شده است.
  • همچنین مصرف خوراکی طولانی و زیاد سر‌که می تواند باعث کاهش پتاسیم، پوکی استخوان و افزایش آنزیم رنین ۱۴ معده شود.

     

    در مخزن الادویه راجع به سر‌که چنین آمده است:
  • سر‌که از اکثر چیزها مانند انگور، مویز، خرما، انجیر، شکر، آب نیشکر، عسل و میوه های آبدار و شیرین و از حبوبات مانند برنج به دست می آید. بهترین همه انگوری است که آب آن را گرفته صاف نموده و یا بدون تصفیه به سر‌که تبدیل کنند.
  • مخلوط آن با عسل جهت لکه ها و مردگی زیر چشم مفید است. بخور آن جهت رفع سنگینی گوش و رفع صداهای گوش سودمند است.
  • مضمضه آن با نمک جهت خونریزی دندان و لثه و مخلوط با زیره و صعتر جهت تسکین درد دندان و زخمهای لثه و خوردن اندک اندک آن جهت سرفه مزمن مفید است.
  • خوردن سر‌که جهت رفع تشنگی و کمک به هضم غذا و مصرف پی در پی ناشتا جهت دفع کرم معده سودمند می باشد.
  • مالیدن آن بر روی محل گزیدن حیوانات باعث تسکین درد می شود.
  • مصرف زیاده از حد آن باعث اضعف بینایی و زردی رنگ رخسار و لاغری بدن می گردد.
  • همچنین برای اعصاب و اعضای عصبانی و افراد سردمزاج مضر است.
  • خنثی کننده مضرات آن شیرینی ها، آب گوشت چرب، عسل و ادویه جات تند میباشد.

 

نکات قابل توجه خواندنی در مورد سر‌که

  •  گزارش هایی از تحریک و سوختگی غشامخاطی گلو در اثر مصرف نوعی قرص سر‌که وجود دارد.
  • زمانی که درب ظرف سرکه باز باشد، اصولا در آن «مادر سر‌که» تولید می‌شود و چون مصرف آن ممکن است مضر باشد، برای مصرف خوراکی باید آن را صاف نمود.
  • در یک افسانه فرانسوی در همه گیری طاعون سیاه، چهار دزد که موفق شده بودند از خانه های قربانیان طاعون سرقت کنند، خودشان به این بیماری مسری مبتلا نشدند. عاقبت وقتی دستگیر شدند قاضی از آنها پرسید چطور جان سالم بدر برده اند. آنها ادعا کردند که یک زن پزشک به آنها محصولی ساخته شده از خیسانده سیر در سر‌که (سیرترشی) فروخته است و آنها از آن مصرف کرده اند. بعدها یادداشتهای گوناگون آنها را «چهار دزد سر‌که» نام گذاشتند.
  • همچنان که در متون قدیمی از جمله قانون ابن سینا و مخزن الادویه و منابع جدید ذکر شده است، مصرف بیش از حد سر‌که عوارض جانبی مختلفی دارد و باید در مصرف آن تعادل را رعایت نمود.
  • همان طور که گفته شد، سر‌که از منابع مختلف طبیعی و مصنوعی به دست می آید که البته نوع طبیعی آن اثرات به مراتب کامل تر و عوارض کمتری دارد. سر‌که های مصنوعی اصولا مخلوطی از اسید استیک و آب هستند که بسیار ارزان تهیه شده و ممکن است به جای سر‌که طبیعی در محصولات غذایی استفاده شوند. اصولا بهترین سر‌که، سر‌که طبیعی است که روند تولید آن طولانی می‌باشد.
  •  مطالعه منابع معتبر سنتی، همچون قانون ابن سینا و مخزن الادویه و مقایسه آنها با مطالعات جدید نشان می‌دهد که بسیاری از اثرات ذکر شده در مورد سر‌که با هم مطابقت و مشابهت دارند.
  • یکی از استفاده های جالب سر‌که در پزشکی، تشخیص سرطان دهانه رحم می‌باشد. در این روش که از سر‌که با غلظت ۳ تا ۵ درصد استفاده می‌شود، رنگ سلول های آسیب دیده (تحت تاثیر سرطان) به سفید تغییر می‌کند و این آزمایش ساده و مفیدی است که می‌تواند در تشخیص های اولیه این مورد استفاده شود.
  •  بسیاری از کارخانجات تهیه سر‌که، آن را پاستوریزه می‌کنند تا موجودات (میکروارگانیزمها) زنده آن از بین برود و سر‌‌که در طول نگهداری بدون تغییر باقی بماند.

منابع:  فی‌ماگfoodna 

برچسب‌ها:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
مقایسه
چت
درخدمت هستیم.
سلام، چطور میتونم کمکتون کنم؟