داشتن یک خواب خوب
مقدمه

داشتن خواب خوب و آرام  در شب، طبیعتا اولین عامل موثر در شروع یک روز خوب و پرانرژی است. به عبارت دیگر، اولین قدم برای داشتن روزی سرشار از حال خوب و به طبع آن پر از اتفاقات خوب، بالا بردن کیفیت خواب شبانه مان است. علاوه بر این موضوع، بی خوابی یا بد خوابی می تواند زمینه ساز بروز بیماری های جدی نیز باشد. اما برای داشتن یک خواب خوب چه کنیم؟ شاید بهتر باشد برای رسیدن به راهکارهایی برای خوب خوابیدن، در ابتدا بدانیم که هدف از خوابیدن چیست؟ یا چه اتفاقاتی هنگام خواب در بدنمان رخ می دهد؟ و خواب خوب اساسا چه فاکتورهایی دارد؟

در این پست به مقوله خواب، باز هم از دیدگاه طب سنتی نظری می اندازیم و نکات ساده اما کاربردی را پیشنهاد می کنیم که با چک کردن آن ها می توانید به راحتی کیفیت خواب تان را افزایش دهید و از بروز سستی و بی حالی و بیماری جلوگیری کنید.

چرا ما به خواب آرام احتیاج داریم؟

اگرچه پاسخ این سوال هنوز به صورت جامع در دسترس دانشمندان قرار نگرفته اما تا به امروز محققان به این نتیجه رسیده اند که خوابیدن از چند روش به سلامتی بدن ما کمک می کند.از نظر طب سنتی هم اگربیداری از حد بگذرد، مزاج مغز به هم می خورد و به نوعی خشکی و اختلال نیروی عقل مبتلا می شود، اخلاط صالح بدن می سوزند و بیماری های شدیدی بروز می کنند. بنابراین به طور کلی، رفع کسالت و خستگی- تقویت قوای حسی- تقویت اعصاب – تکمیل هضم غذا و ایجاد حس نشاط و سرور از جمله مزایا و نتایج خواب خوب می باشند. در ادامه به طور خلاصه، به بررسی برخی از فرآیندهای بیولوژیکی که هنگام خواب در بدن رخ می دهند، می پردازیم:

1- ذخیره انرژی:

هنگام خواب نرخ فعالیت های متابولیکی بدن، برای مثال فعالیت ماهیچه ها، فعالیت قلب و حتی حرکات چشم کاهش می یابند. در طب سنتی این موضوع به این صورت بیان می شود که؛ هنگام خواب ، حرارت غریزی بدن به سمت درون میل کرده و باعث تولید گرمای غریزی و بهبود بیماری ها می شود.

2- بازسازی سلول ها:

رشد بافت ها، بازسازی ماهیچه ها، تولید پروتئین و آزادسازی هورمون ها از جمله فرایندهای مهمی هستند که هنگام خواب در بدن رخ می دهند.

3- بهبود عملکرد مغز:

پاکسازی زباله ها از سیستم عصبی مرکزی، اتفاق دیگری است که هنگام خواب در مغزمان رخ میدهد. در واقع مغز با دفع سمومی که در طول روز در آن ایجاد شده این امکان را فراهم می کند که بعد از بیدار شدن، با راندمان بالاتری کار کند. در ضمن، خوابیدن بر روی بسیاری از عملکردهای مغز از جمله یادگیری- حافظه- مهارت حل مساله – خلاقیت – تصمیم گیری و تمرکز تاثیر مستقیم دارد.

4- سلامتی روانی:

در طول خواب، فعالیت مغز در مناطقی که مسئول تنظیم احساسات است، افزایش می یابد. و این منجر به عملکرد مناسب ذهن در شرایط احساسی و ثبات عاطفی می شود. به عنوان مثال “آمیگرال”، بخشی از مغز است که عهده دار پاسخ به موضوع ترس است. در واقع همان چیزی که واکنش ما را هنگام مواجهه با یک تهدید یا وضعیتی استرس زا کنترل می کند. خواب کافی منجر می شود که “آمیگرال” در این شرایط، به شکل سازگارتری پاسخ دهد.یعنی اگر از یک خواب خوب و کافی محروم باشید، زمانی که در شرایطی استرس زا قرار می گیرید؛ احتمالا “آمیگرال” واکنشی بیش از حد نشان دهد!

5- ثبات وزن:

هنگام خواب، ترشح هورمون های مربوط به گرسنگی کنترل می شوند. به این دلیل داشتن خوابی راحت، به ثبات وزن شما کمک می کند. بی خوابی سطح ترشح هورمون “گرلین” را بالا می برد و این موجب ایجاد احساس گرسنگی و در نتیجه افزایش احتمال ابتلا به اضافه وزن می گردد.

6- بهبود عملکرد انسولین:

همان طور که می دانید، انسولین هورمونی است که به سلول ها کمک می کند تا از گلوکز برای تولید انرژی مورد نیاز خود استفاده کنند. اگر سلول ها به درستی به انسولین پاسخ ندهند، سطح گلوکز خون بالا رفته و منجر به بروز بیماری موسوم به دیابت نوع 2 می گردد. خواب کافی با حفظ سلامتی سلول ها، در مصرف بهینه گلوکز به آنها کمک می کند.

7- حفظ ایمنی بدن:

یکی از مهم ترین تاثیرات خواب خوب، تقویت سیستم ایمنی می باشد. بدن در هنگام خواب، پروتئین هایی را می سازد که قادرند در برابر عفونت ها و التهاب ها مبارزه کنند. هم چنین با تولید آنتی بادی و سلول های ایمنی خاصی، از بروز بیماری های مختلف جلوگیری می کند.

8- سلامتی قلب:

بی خوابی، منجر به بروز اختلالات عملکردی مهمی در بدن می شود. برای مثال، افزایش فشار خون- افزایش التهاب- افزایش سطح کورتیزول؛ همین طور ایجاد اضافه وزن و مقاومت در برابر انسولین، اختلالات عملکردی مهمی هستند که منجر به بروز بیماری می شوند.

به چند ساعت خواب در طول روز احتیاج داریم؟

خواب خوب

مدت زمان خواب خوب مورد نیاز برای هر فرد، بسته به مزاج شخص متفاوت است. اما معمولا خواب کمتر از 6 ساعت و بیشتر از 10 ساعت موجب ایجاد اختلالاتی در عملکرد مغز و بروز بیماری می شود. در ضمن کسانی که در مزاجشان رطوبت بیشتری دارند مانند دموی ها و بلغمی ها، به زمان خواب بیشتری نیازمندند. همچنین خواب بعد از طلوع آفتاب برای افرادی که مزاج رطوبی دارند، به دلیل افزایش بلغم مناسب نمی باشد.

از نظر متخصصان طب اخلاط، مدت و کیفیت خواب به مراحل و زمان قوام آمدن خمیر نان شبیه است! (مفهومی مشابه با 5 مرحله خواب در طب نوین که حتما راجع به آن مطالبی شنیده اید). از این رو ، خواب باید به صورت پیوسته باشد نه تکه تکه! به همین دلیل طبیبان طب سنتی، خواب روزانه را برای حفظ سلامتی، مناسب نمی دانند زیرا هضم غذا در بدن ناقص می ماند و یا به اصطلاح بدن به قوام نمی رسد!

شرایط داشتن  یک خواب خوب از نظر طب سنتی:

1- از نظر طب سنتی، هضم کامل غذا، طی 4 مرحله در بدن انجام می گیرد. و بهترین زمان خواب، بعد از هضم اول(گذشتن غذا از معده) می باشد. معمولا هضم غذا در معده حدودا 3 ساعت طول می کشد. البته بسته به نوع غذا، مزاج شخص و مزاج معده، همین طور سن فرد، این زمان می تواند متفاوت باشد.

2- بهترین نوع خواب، خواب شبانه و ممتد و شروع از ساعت ده شب می باشد. در فاصله چند ساعت مانده به نیمه شب، سطح کورتیزول خون کاهش می یابد. در صورتی که در این زمان خواب باشیم، صبح با هوشیاری بیشتری از خواب بیدار می شویم.

3- همان طور که می دانیم، خوابیدن بلافاصله بعد از غذا خوردن اغلب نتیجه خوبی نمی دهد. البته من هم موافقم که ممکن است  گاهی تجارب شخصی ، خلاف این نظریه باشد؛ برای مثال خواب بعد از چلوکباب! اما به هر حال، طب سنتی در این باره توصیه می کند که اگر هنگام خواب آرام، غذا در معده تان باقی مانده ،اول به طرف راست بخوابید، تا غذا به انتهای معده برود و اندکی بعد به پهلوی چپ بچرخید و زمان نسبتا زیادی، در آن حالت بمانید؛ تا کبد روی معده، و طحال زیر آن قرار گرفته و باعث گرمی معده و هضم کامل غذا شود. سپس دوباره به طرف راست برگردید تا غذای هضم شده معده به طرف روده کوچک حرکت کند.( با این اوصاف پیچیده، همان بهتر که قبل از هضم غذا، به تخت خواب نرویم!)

4- حتما قبل از خواب، برای خوابیدن آماده شوید! حتی الامکان در ساعات پایانی روز، از کار و اعمال مهیج و درگیری های ذهنی خصوصا “گوشی بازی” جدا خودداری کنید! چند توصیه برای آرام کردن ذهن قبل از خواب را از اینجا بخوانید. استفاده از دمنوش های آرام بخش مانند دمنوش بابونه ، به لیمو، گل گاو زبان، سنبل الطیب، بادرنجبویه و اسطوخودوس هم می تواند برای افزایش کیفیت خواب، بسیار کمک کننده باشد.

5- در طب سنتی، برای استراحت کامل مغز هنگام خواب، توصیه می شود که خون را به سمت پاها سوق دهیم. برای این کار می توان یا پاها را گرم تر از سر نگه داشت و یا موقعیت سر را در 10 تا 15 سانتی متر بالاتر از پا قرار داد. بدین ترتیب خون از سر و سینه به سمت پاها حرکت می کند و باعث خوابی راحت می شود.

6- توجه کنید موقع خوابیدن، حتما باید پوششی روی خود بکشیم (قابل توجه کسانی که عادت به رو باز خوابیدن دارند!)؛ چون در هنگام خواب، حرارت به سمت درون بدن رفته و سطح بدن سرد می شود بنابراین با تغییر دمای اندک هم امکان بروز بیماری وجود دارد.

بدترین حالات خواب:

خوابیدن با شکم پر، که باعث نفخ و دیدن خواب های هولناک می شود.

خوابیدن هنگام گرسنگی، باعث سوختن پروتئین ها و اخلاط صالح می شود.

خوابیدن به پشت، خلط پشت حلقی را به داخل دهان می آورد و ایجاد بیماری می کند.

خوابیدن روی شکم، تولید بخار می کند که برای چشم مضر است.

خوابیدن در آفتاب، با تحریک صفرا ایجاد بیماری می کند.

خوابیدن زیر آسمان بدون سقف در تابستان و در مهتاب تحت تاثیر قدرت جزر و مد ماه، موجب تحریک اخلاط می شود.

خوابیدن ما بین طلوع و غروب خورشید باعث ازدیاد خلط بلغم در بدن می شود و موجب سردی است.

چند نکته در مورد محل خواب آرام:
  • یکی از تاثیر گذارترین عوامل در کیفیت خواب آرام، دمای محل خواب است. دمای مناسب با توجه به مزاج هر فرد مقدار متفاوتی است. اگر از کیفیت خواب تان راضی نیستید، حتما نسبت به متعادل کردن دمای اتاق تان اقدام کنید!
  • محل خواب علاوه بر پاکیزه بودن، باید به دور از بوهای ناگوار و حتی خوشایند ولی خیلی تند باشد!
  • زیر انداز و لباس خواب هر فرد هم باید متناسب با فصل و مزاج او باشد. در فصول گرم برای افراد گرم مزاج، استفاده از زیر انداز کتان؛ و در فصل سرما و برای افراد سرد مزاج، استفاده از زیر انداز پشم یا پنبه، توصیه ای ساده اما موثر در افزایش کیفیت خواب می باشد!
  • مکان خواب باید تاریک و بی سر و صدا باشد. این موضوع را هم لطفا جدی بگیرید! نور می تواند در ترشح هورمون های خواب اختلال زیادی ایجاد کند و حتی سلامتی شما را تهدید کند!
  • خوابیدن در مکانی سفت و سخت باعث آسیب به سیستم عصبی، و خوابیدن بر روی زمینی سرد و نمناک باعث بروز درد پشت، و ضعف و سستی می شود.

خلاصه موضوع بی خوابی یا بد خوابی، با اعمال تغییراتی کوچک مانند مواردی که در بالا ذکر شد، قابل حل است. اما گاهی به همین دلیل ساده بودن، با صرف نظر کردن از انجام دادن شان، بارها پیامدهای ناخوشایند اش را تحمل می کنیم. قطعا داشتن یک خواب خوب و به دنباله آن سپری کردن کل روز با سلامتی و حال بهتر، ارزش ایجاد چنین عادت های ساده ای را دارد!

برچسب‌ها:

یک دیدگاه برای “راه های داشتن یک خواب خوب”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
مقایسه
چت
درخدمت هستیم.
سلام، چطور میتونم کمکتون کنم؟